Một nghiên cứu mới công bố của Đại học North Carolina tại Chapel Hill (UNC–Chapel Hill) cho thấy số lượng côn trùng bay tại một đồng cỏ núi cao ở bang Colorado (Mỹ) đã giảm tới 72% trong giai đoạn 2004 – 2024. Kết quả này khiến giới khoa học lo ngại về tình trạng suy giảm côn trùng trên toàn cầu.
Địa điểm nghiên cứu là một đồng cỏ ở độ cao khoảng 3.000 mét trên dãy núi Rocky, nơi hầu như không có hoạt động nông nghiệp, công nghiệp hay đô thị. Các nhà khoa học đặt bẫy ánh sáng và thu thập côn trùng trong suốt 20 năm, theo dõi sự thay đổi về số lượng và thành phần loài.
Kết quả cho thấy số lượng côn trùng bay tại đây giảm trung bình 6,6% mỗi năm, tương ứng mức giảm tổng cộng 72% sau 2 thập kỷ. “Điều gây sốc là ngay cả ở một nơi ít chịu tác động trực tiếp của con người, quần thể côn trùng cũng sụt giảm nghiêm trọng”, giáo sư Allen Hurlbert, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết.
Theo nhóm nghiên cứu, nhiệt độ mùa hè tăng, đặc biệt là nhiệt độ ban đêm, là yếu tố chính khiến côn trùng suy giảm. Trước đây, nhiệt độ đêm mát mẻ giúp côn trùng hồi phục năng lượng sau ban ngày nóng bức. Nhưng khi đêm cũng ấm lên, chúng dễ suy kiệt và chết sớm hơn.
Ngoài ra, biến đổi khí hậu còn gây ra những thay đổi trong thảm thực vật và nhịp mùa vụ. Thời gian hoa nở, lá mọc hoặc lượng mưa biến động khiến nguồn thức ăn cho côn trùng không ổn định, dẫn đến ảnh hưởng dây chuyền đến sự sống còn của chúng.
Côn trùng là mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái:
Chúng tham gia thụ phấn cho cây trồng và hoa dại.
Là nguồn thức ăn chính của nhiều loài chim, dơi, bò sát và động vật lưỡng cư.
Góp phần vào chu trình phân hủy và tái tạo đất.
Khi số lượng côn trùng giảm, các loài phụ thuộc cũng bị ảnh hưởng. Trên thực tế, nhiều nghiên cứu tại châu Âu và Mỹ đã ghi nhận sự suy giảm quần thể chim ăn côn trùng trong cùng giai đoạn.
Phát hiện ở Colorado phù hợp với những nghiên cứu trước đó trên thế giới. Năm 2017, một khảo sát tại Đức cho thấy sinh khối côn trùng bay trong các khu bảo tồn thiên nhiên đã giảm hơn 75% chỉ trong vòng 27 năm. Một báo cáo tổng hợp năm 2019 cũng cảnh báo hơn 40% loài côn trùng trên toàn cầu có nguy cơ suy giảm do mất môi trường sống, hóa chất nông nghiệp và biến đổi khí hậu.
Các chuyên gia cho rằng kết quả từ Colorado củng cố thêm bằng chứng rằng khủng hoảng côn trùng đang diễn ra trên quy mô toàn cầu. “Nếu ngay cả một đồng cỏ núi cao, cách biệt với con người mà còn suy giảm tới mức này, thì rõ ràng biến đổi khí hậu là yếu tố không thể bỏ qua”, giáo sư Hurlbert nhấn mạnh.
Nhóm nghiên cứu khuyến nghị cần mở rộng các khảo sát dài hạn tại nhiều hệ sinh thái khác nhau để theo dõi chính xác xu hướng này.
