Trong những ngày gần đây, việc Mỹ áp thuế cao đối với hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam đã khiến nhiều ngành xuất khẩu quan trọng đối mặt rủi ro. Nếu không có giải pháp, ước tính chúng ta có thể mất hàng chục tỷ USD kim ngạch xuất khẩu trong thời gian tới.
Tuy nhiên, thay vì bị động, Việt Nam đang chủ động tìm hướng đi mới: mở rộng các hiệp định thương mại tự do (FTA) với nhiều đối tác khác trên thế giới. Đây không chỉ là giải pháp tạm thời, mà còn là bước đi chiến lược để đa dạng hóa thị trường, giảm lệ thuộc quá nhiều vào Mỹ.
Mỹ cho rằng có tình trạng hàng Trung Quốc “đội lốt” xuất xứ Việt Nam để tránh thuế, nên áp mức thuế cao hơn với hàng xuất khẩu từ Việt Nam.
Một số nhóm hàng bị ảnh hưởng nặng nề: dệt may, đồ gỗ, điện tử, thép…
Nếu không có hướng xử lý, Việt Nam có thể thiệt hại hơn 25 tỷ USD xuất khẩu, tương đương gần 20% tổng kim ngạch sang Mỹ.
Điều này cho thấy, dựa quá nhiều vào một thị trường lớn như Mỹ sẽ luôn tiềm ẩn rủi ro.
Hiện Việt Nam đã có nhiều FTA quan trọng: CPTPP, EVFTA, RCEP… giúp mở cửa thị trường châu Âu, châu Á, Bắc Mỹ. Nhưng với tình hình mới, Việt Nam cần mở rộng thêm.
Một số thị trường tiềm năng được Chính phủ ưu tiên:
Khối Trung Đông (GCC: Saudi Arabia, UAE, Qatar…): giàu có, nhu cầu nhập khẩu lớn, đặc biệt năng lượng và hàng tiêu dùng.
Khối Nam Mỹ (Mercosur: Brazil, Argentina…): quy mô dân số lớn, có nhu cầu với nông sản và hàng công nghiệp từ Việt Nam.
Châu Phi, Nam Á: thị trường mới nổi, ít cạnh tranh, tiềm năng tăng trưởng cao.
Đàm phán song phương với Mỹ: dù khó khăn, nhưng nếu có khung hiệp định, rủi ro sẽ giảm bớt.
Việt Nam đang đặt ra ba mục tiêu lớn:
Giảm phụ thuộc vào Mỹ: đảm bảo không để một cú sốc từ một thị trường làm lung lay toàn bộ xuất khẩu.
Đa dạng hóa đầu ra: cùng lúc mở thêm nhiều cửa cho hàng hóa Việt.
Nâng cao năng lực doanh nghiệp: đáp ứng quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn kỹ thuật để tận dụng ưu đãi từ các FTA.
Trong thương mại quốc tế, “đa dạng hóa” là chìa khóa để đứng vững. Mỹ vẫn là thị trường quan trọng, nhưng không thể là duy nhất. Khi Việt Nam chủ động mở rộng thêm hiệp định thương mại với các khu vực mới, đó là cách biến khó khăn thành cơ hội, giúp nền kinh tế ổn định hơn và doanh nghiệp tự tin hơn khi bước ra thế giới.
