Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành động lực chính của kinh tế số, Việt Nam đã xác định ba trụ cột quan trọng để phát triển: xây dựng Trung tâm siêu máy tính quốc gia, nền tảng dữ liệu AI mở và bộ mã đạo đức AI phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế. Đây là chiến lược then chốt giúp Việt Nam tận dụng cơ hội, đồng thời giảm thiểu rủi ro trong kỷ nguyên số.
Siêu máy tính được coi như “trái tim” của các nghiên cứu AI. Hạ tầng tính toán mạnh mẽ giúp xử lý lượng dữ liệu khổng lồ, huấn luyện các mô hình AI tiên tiến mà trước đây Việt Nam còn phụ thuộc nhiều vào dịch vụ nước ngoài. Việc xây dựng Trung tâm siêu máy tính quốc gia không chỉ tăng cường năng lực nghiên cứu mà còn khẳng định chủ quyền số, tạo nền tảng cho đổi mới sáng tạo trong các lĩnh vực y tế, giáo dục, môi trường, sản xuất.
Cùng với đó, Trung tâm Dữ liệu Quốc gia số 1 tại Hòa Lạc đã đi vào vận hành, đạt chuẩn quốc tế về an ninh và năng lượng xanh. Đây là bước đầu để hình thành hệ sinh thái dữ liệu – tính toán thống nhất, phục vụ cả nhà nước, doanh nghiệp và người dân.
Không có dữ liệu, AI không thể phát triển. Việt Nam định hướng xây dựng nền tảng dữ liệu AI mở, cho phép các tổ chức, cá nhân truy cập và sử dụng dữ liệu theo chuẩn chung. Dữ liệu mở giúp:
Giảm chi phí, tăng tốc nghiên cứu và ứng dụng.
Hỗ trợ startup và doanh nghiệp vừa nhỏ tiếp cận dễ dàng.
Đảm bảo tính minh bạch và khả năng kiểm chứng của các hệ thống AI.
Tuy nhiên, mở dữ liệu đi kèm thách thức về bảo mật và quyền riêng tư. Vì vậy, Việt Nam cần chuẩn hóa dữ liệu, áp dụng luật pháp chặt chẽ để cân bằng giữa chia sẻ và an toàn.
Song song với hạ tầng và dữ liệu, yếu tố đạo đức trong AI được đặt lên hàng đầu. Việt Nam hướng tới xây dựng bộ quy tắc đạo đức AI quốc gia, dựa trên các nguyên tắc:
Quản lý theo mức độ rủi ro.
Minh bạch, có trách nhiệm giải trình.
Đặt con người làm trung tâm.
Khuyến khích phát triển AI “Make in Vietnam”.
Bộ quy tắc này sẽ tham chiếu chuẩn mực quốc tế của EU, OECD, UNESCO, nhưng đồng thời điều chỉnh để phù hợp với bối cảnh văn hóa – xã hội trong nước. Đây là cách đảm bảo AI phát triển bền vững, không tạo ra bất công hay rủi ro cho cộng đồng.
Trong ngắn hạn, Việt Nam tập trung hoàn thiện Luật AI, triển khai siêu máy tính và thí điểm dữ liệu mở trong y tế, giáo dục. Trung hạn, hạ tầng sẽ được mở rộng, doanh nghiệp trong nước được hỗ trợ khai thác AI với chi phí thấp. Dài hạn, mục tiêu là xây dựng hệ sinh thái AI hoàn chỉnh, đưa Việt Nam trở thành một trong ba quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về AI, với các sản phẩm trí tuệ nhân tạo mang thương hiệu Việt vươn ra toàn cầu.
Ba trụ cột siêu máy tính – dữ liệu mở – đạo đức AI không chỉ là xu hướng công nghệ, mà còn là lựa chọn chiến lược của Việt Nam. Nếu được thực hiện đồng bộ, chúng sẽ giúp AI trở thành hạ tầng trí tuệ quốc gia, hỗ trợ phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng sống và đưa Việt Nam tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành quốc gia đổi mới sáng tạo hàng đầu khu vực.
